Alaattin Parlak Türkiye’nin Demografik Dönüşümüne Dikkat Çekti

Faruk YARIŞ - AK Parti 6. ve 7. Dönem MKYK Üyesi Alaattin Parlak, Türkiye’de düşen doğurganlık oranı, yükselen evlilik yaşı ve yaşlanan nüfusa dikkat çekerek, demografik dönüşümün ekonomik ve sosyal politikalarla birlikte ele alınması gerektiğini belirtti.

Yayınlanma Tarihi : 21 Ağustos 2026, 11:36

Alaattin Parlak Türkiye’nin Demografik Dönüşümüne Dikkat Çekti

AK Parti 6. ve 7. Dönem MKYK Üyesi Alaattin Parlak, Türkiye’nin nüfus yapısında son yıllarda yaşanan değişime ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Parlak, doğurganlık oranındaki gerileme, evlilik yaşının yükselmesi, çocuk sayısındaki azalma ve yaşlı nüfusun artışının birbirini besleyen bir demografik dönüşüm oluşturduğunu ifade etti.

Türkiye’nin Cumhuriyet’in ikinci yüzyılına girerken önemli bir nüfus değişimi yaşadığını belirten Parlak, meselenin yalnızca nüfus istatistiklerinden ibaret olmadığını vurguladı. Demografik yapının ekonomik kapasite, sosyal güvenlik, sağlık hizmetleri, toplumsal dayanışma ve ülkenin uzun vadeli insan kaynağı üzerinde doğrudan etkili olduğunu kaydetti.

Doğurganlık Oranı Yenilenme Eşiğinin Altında

Parlak’ın değerlendirmesine göre Türkiye’de nüfus artış hızındaki gerilemenin en önemli göstergelerinden biri doğurganlık oranındaki düşüş oldu. 2014 yılında 2,19 olan toplam doğurganlık hızının 2025 yılında 1,42 seviyesine gerilediğine dikkat çeken Parlak, nüfusun kendisini yenileyebilmesi için gerekli oranın 2,1 olduğunu belirtti.

Doğum sayısının 1 milyonun altına inmesinin gelecekte çalışma çağındaki nüfusun daralabileceğine işaret ettiğini belirten Parlak, evlilik yaşındaki yükselişin de çocuk sahibi olma kararlarını doğrudan etkilediğini ifade etti.

Erkeklerde ilk evlenme yaşının 28,5, kadınlarda ise yaklaşık 26 seviyesine yükseldiğini aktaran Parlak, özellikle genç nüfus içerisinde evliliğin ertelenmesinin ikinci ve sonraki çocuklara geçiş oranlarını da düşürdüğünü söyledi.

Hane Yapısı Değişiyor, Yaşlı Nüfus Artıyor

Türkiye’de tek kişilik hanelerin oranının yüzde 20’nin üzerine çıktığını belirten Parlak, ortalama hane büyüklüğündeki küçülmenin de dikkat çekici olduğunu ifade etti.

Bireyselleşme, kariyer öncelikleri ve ekonomik belirsizliklerin aile kurma kararları üzerinde etkili olduğunu belirten Parlak, aynı dönemde 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfus içerisindeki payının yüzde 11’i aştığını ve ortanca yaşın 34,9’a yükseldiğini kaydetti.

Parlak, nüfus piramidinin tabanının daralırken üst bölümünün genişlediğine dikkat çekerek, yaşlı bağımlılık oranındaki artışın önümüzdeki dönemde sosyal güvenlik ve sağlık sistemleri üzerinde daha fazla baskı oluşturabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Çözüm Sadece Maddi Teşviklerle Sınırlı Kalmamalı

Demografik dönüşümle mücadelede yalnızca nakit desteklerin yeterli olmayacağını belirten Parlak, uluslararası örneklerin bu konuda önemli mesajlar verdiğini söyledi.

Çocuk sahibi olmanın ekonomik ve pratik maliyetinin azaltılması gerektiğini ifade eden Parlak, özellikle 0-3 yaş grubuna yönelik erişilebilir ve kaliteli kreş ile gündüz bakımevi kapasitesinin artırılmasının önemine vurgu yaptı.

Doğum sonrası ücretli izinlerin güçlendirilmesi, babalık izninin etkin şekilde kullanılmasının teşvik edilmesi ve bakım yükünün yalnızca kadınların üzerinde bırakılmaması gerektiğini belirten Parlak, iş ve aile yaşamının birlikte sürdürülebilmesini sağlayacak politikaların geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Gençlerin Aile Kurmasının Önündeki Engeller Azaltılmalı

Konut maliyetleri ve ekonomik belirsizliğin gençlerin evlilik ve çocuk sahibi olma kararlarını erteleyen önemli faktörler arasında yer aldığını belirten Parlak, genç çiftlerin sürdürülebilir konut imkanlarına erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini ifade etti.

İstihdam güvencesi, öngörülebilir ekonomik destekler ve aile dostu çalışma modellerinin birlikte uygulanmasının önemine işaret eden Parlak, esnek ve yarı zamanlı çalışma imkanlarının yaygınlaştırılmasının da iş ve aile dengesine katkı sağlayacağını kaydetti.

Yaşlanan Nüfusa Uyum Sağlanmalı

Türkiye’de doğurganlık oranı yeniden yükselse dahi mevcut yaş yapısı nedeniyle önümüzdeki yıllarda yaşlı nüfusun artmaya devam edeceğini belirten Parlak, bu nedenle aktif yaşlanma politikalarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi, yerinde bakım modellerinin yaygınlaştırılması ve özellikle kırsal bölgelerde sağlık ve sosyal hizmetlere erişimin artırılması gerektiğini belirten Parlak, yaşlanmanın yalnızca bir sorun olarak değil, yönetilmesi gereken kalıcı bir demografik gerçeklik olarak ele alınması gerektiğini ifade etti.

Parlak’tan Uzun Vadeli Politika Çağrısı

Aile kurma ve çocuk sahibi olma kararının zorlayıcı veya ahlaki baskıyla değil, vatandaşlara gerekli ekonomik ve sosyal imkanların sunulmasıyla desteklenmesi gerektiğini belirten Parlak, ebeveynliği teşvik eden ancak dayatmayan bir politika anlayışının daha etkili olacağını söyledi.

Doğurganlık hızının bir kez 1,5 seviyesinin altına inmesinin ardından kısa sürede 2,1 seviyesine çıkarılmasının kolay olmadığını belirten Parlak, öncelikli hedefin düşüşü durdurmak ve zaman içerisinde 1,6-1,8 bandına doğru toparlanmayı sağlamak olması gerektiğini ifade etti.

Parlak, bunun kısa vadeli kampanyalar veya tek seferlik ödemelerle gerçekleştirilemeyeceğini belirterek, en az 10-15 yıllık, bakanlıklar arası koordinasyonu içeren ve istikrarlı biçimde sürdürülecek bir politika setine ihtiyaç olduğunu vurguladı.

“Demografik Dönüşüm Devletin Bekası Açısından da Ele Alınmalı”

Türkiye’nin demografik dönüşümünün devletin geleceği açısından da stratejik önem taşıdığını belirten Parlak, çalışma çağındaki nüfusun daralmasının ekonomik büyüme potansiyelini sınırlayabileceğine dikkat çekti.

Emeklilik, sağlık, eğitim ve savunma gibi temel alanlarda finansman ve nitelikli insan kaynağı ihtiyacının artacağını ifade eden Parlak, genç ve dinamik nüfusun ülkelere sağladığı stratejik avantajın korunmasının önem taşıdığını söyledi.

Devletin bekasının yalnızca sınırların korunmasından ibaret olmadığını vurgulayan Parlak, nüfusunu yenileyemeyen, çalışma çağındaki insan kaynağını koruyamayan ve kuşaklar arasındaki dengeyi gözetemeyen ülkelerin uzun vadede kamu hizmetlerini sürdürmekte zorlanabileceğini belirtti.

Parlak, Türkiye’nin demografik dönüşüm konusunda halen önemli bir hareket alanına sahip olduğunu ancak bu fırsat penceresinin giderek daraldığını ifade ederek, kreş, konut, istihdam güvencesi ve iş-aile dengesinin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin hem doğurganlık oranındaki düşüşü yavaşlatması hem de yaşlanan nüfusun oluşturacağı yeni şartlara hazırlanması gerektiğini belirten Parlak, “Asıl soru, bu dönüşümü bilinçli biçimde nasıl yöneteceğimizdir” değerlendirmesinde bulundu.