Batı’da “Ordu Kuramıyorlar”

ABD Hegemonyasındaki Gerileme ve Avrupa’nın Savunma Krizi Yeni Bir Jeopolitik Dönemi Tartışmaya Açtı

Yayınlanma Tarihi : 28 Mayıs 2026, 01:18

Batı dünyasında son dönemde artan jeopolitik gerilimler, Avrupa’nın güvenlik mimarisi ve ABD merkezli küresel sistemin geleceği üzerine tartışmaları yeniden gündemin merkezine taşıdı. Uzman değerlendirmelerine göre, ABD’nin küresel hegemonyasında yaşanan göreli gerileme, Avrupa ülkelerinin uzun yıllardır ABD’nin güvenlik şemsiyesi altında ertelediği savunma sorumluluklarını yeniden görünür hale getirdi.

NATO üzerinden şekillenen mevcut güvenlik düzeninin, Soğuk Savaş sonrası dönemde Avrupa’ya önemli bir savunma rahatlığı sağladığı belirtilirken, son yıllarda Washington yönetimlerinin yük paylaşımı ve askeri varlık politikalarındaki değişimlerin Avrupa’yı kendi savunma kapasitesini yeniden tartışmaya zorladığı ifade ediliyor.

Avrupa Birliği içinde zaman zaman gündeme gelen ortak ordu fikri, teorik düzeyde güçlü bir entegrasyon hedefi olarak görülse de, uzmanlara göre bu projenin hayata geçirilmesi ciddi yapısal engeller içeriyor. Ulus devletlerin dış politika ve güvenlik önceliklerinin farklılığı, ortak bir askeri yapı oluşturulmasının önündeki en büyük engellerden biri olarak değerlendiriliyor.

Analizlerde, günümüz uluslararası sisteminin yeniden ulus devlet merkezli rekabet dönemine girdiği, bu durumun da kolektif savunma mekanizmalarının etkinliğini zayıflattığı vurgulanıyor.

NATO’nun yalnızca bir askeri ittifak değil, aynı zamanda ABD’nin küresel güvenlik mimarisini kurumsallaştıran temel yapı olduğu görüşü öne çıkıyor. Bu yapının geleceğine ilişkin tartışmalar, Avrupa’da güvenlik boşluğu algısını güçlendiriyor.

ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltma eğilimleri ve mali yük paylaşımı konusundaki baskılar, kıtada “kendi güvenliğini sağlama” tartışmalarını hızlandırmış durumda.

Avrupa ülkelerinde artan koalisyon hükümetleri, liderlik krizleri ve kısa vadeli siyasi döngüler, uzun vadeli savunma stratejilerinin oluşturulmasını zorlaştırıyor. Uzmanlara göre bu durum, devlet kapasitesini doğrudan etkileyerek ortak askeri ve siyasi karar alma süreçlerini zayıflatıyor.

Değerlendirmelerde, dünya düzeninin ABD hegemonyasının zayıfladığı ancak yerine yeni bir sistemin henüz netleşmediği geçiş sürecinde olduğu belirtiliyor. Rusya ve Çin gibi aktörlerin artan etkisi, uluslararası güç dengelerini daha karmaşık hale getiriyor.

Gelinen noktada Avrupa’nın hem güvenlik mimarisi hem de siyasi bütünlüğü açısından kritik bir dönüşüm sürecinden geçtiği ifade ediliyor. ABD merkezli güvenlik modelinin zayıflaması, Avrupa’yı kendi savunma kapasitesini yeniden inşa etmeye zorlarken, mevcut siyasi yapı nedeniyle bu sürecin kısa vadede sonuç vermesinin zor olduğu değerlendiriliyor.